Alle wezenlijke elementen van participatie ontbreken in de praktijk van het Waterschap Limburg, dat wijst nu ook een rapport van de rekenkamer uit. Een aanklacht tegen dijkgraaf en dagelijks bestuur.
Het rapport is een jaar lang opgehouden door dijkgraaf Saskia Borgers, verantwoordelijk voor participatie, en het dagelijks bestuur. Met een ongemakkelijke waarheid is het lastig omgaan.
Echte participatie van inwoners is volgens het Verdrag van Aarhus: tijdig betrekken, inspraak in een fase dat er nog geen voorgekookt besluit ligt, gemotiveerd overnemen/weerleggen van de reacties van de inwoners en toegang tot de rechter na het besluit. Zo stelt de AWP fractie in het Waterschap Limburg dat in zijn programma bij aantreden in 2023.
Echte participatie vereist:
Geheel anders is de jarenlange praktijk die onder verantwoordelijkheid van het dagelijks bestuur van het Waterschap Limburg is geschapen. Gedragen door de coalitie van Waterbelang (CDA), BBB, Water Natuurlijk, LV50 (Lokaal Limburg, VVD, 50+), samen 27 van de 30 zetels in het algemeen bestuur, de ‘gemeenteraad’ van het waterschap.
Deze politieke coalitie heeft alles wat er te delegeren is aan zijn dagelijks bestuur gedelegeerd, die daardoor een ongezonde almachtige positie heeft en die bestuurt op een dermate starre en ongenaakbare wijze dat het associaties oproept met de wijze van besturen in het oosten van Duitsland voor de val van de muur.
We wisten het al uit eigen ervaring en aan de hand van de talloze klachten en signalen van burgers: het waterschap stelt zich boven de burgers en participatie wordt slechts gezien als een verplicht nummer om zich juridisch in dekken met een vinkje. Dat is nu ook opgetekend in het rapport van de Rekenkamer waarin een bloemlezing staat van hoe de ambtenaren (die zelf anders willen) belemmerd worden om het participatieproces volwaardig in te richten. De rapport toont een praktijk die neerkomt op volledig ontbreken van echte participatie. Het rapport geeft een door de externe onderzoekers weergegeven praktijk van wegfilteren van signalen, het dempen en uitsluiten van andere meningen, het uit de weg gaan en niet willen benoemen van problemen, het opleggen van belemmerende overtuigingen.
Dijkgraaf en dagelijks bestuur zien burgerparticipatie als een instrument om hun eigen plannen van draagvlak te voorzien, lees: er door te drukken.
Het gaat om structurele en samenhangende patronen. Die bestuurlijke oorzaken hebben. Het rapport van de rekenkamer gaat deze oorzaken helaas uit de weg. De waarheidsgetrouwe door de onderzoekers opgetekende werkelijkheid wordt door de rekenkamer niet vertaald naar de oorzaken op bestuurlijk niveau. Elke verwijzing in het rapport en in de aanbevelingen richting de dijkgraaf en het dagelijks bestuur die dagelijks de ambtelijke organisatie aansturen ontbreekt. En de aanbevelingen die er zijn zijn zo abstract en vrijblijvend geformuleerd dat men er bestuurlijk mee weg kan komen. En zijn daarenboven ook nog eens alleen geadresseerd aan het algemeen bestuur, dat niet de dagelijkse aansturing doet van de ambtelijke organisatie en door het dagelijks bestuur extra op afstand gehouden wordt door de verregaande delegatie van bevoegdheden.
Desalnietemin stellen dijkgraaf en dagelijks bestuur in een ontwerp-besluit voor aan het algemeen bestuur de zwakke aanbevelingen niet over te nemen. Men wil dit rapport zo snel mogelijk van de bestuurlijke agenda verwijderen, onder het mom dat er aan de aanbevelingen al gewerkt zou worden en erin voorzien zou worden in een andere nota (het Blauwe Kompas). Hetgeen aantoonbaar niet zo is, getuige de vele recente voorbeelden van non-participatie.
Namens de AWP-fractie heb ik in de vergadering van de commissie bestuur van het waterschap op 2 september 2026 de hierboven staande stellingname van de AWP-fractie ingebracht en een amendement in het algemeen bestuur aangekondigd om de aanbevelingen wel over te nemen. Toen ik dijkgraaf Saskia Borgers vroeg uit eigen beweging het woord niet te vervangen door wel (overnemen van de aanbevelingen) in haar ontwerp-besluit bleef het antwoord uit. Daar wil zij beraad over plegen de komende weken…….
Nico Broekema, secretaris AWP-fractie Waterschap Limburg
Bronnen:
