Rol van waterschap bij calamiteit brand:
24/7 zijn collega’s paraat voor crisisbeheersing. Bij een brand is er (op locatie) direct overleg tussen verantwoordelijk medewerkers van brandweer, gemeente, waterschap en indien van belang Rijkswaterstaat.
Om verspreiding van verontreinigd bluswater te beperken wordt zo snel mogelijk afvoerende sloot of riool afgesloten. Risico voor de rioolwaterzuiveringsinstallatie is dat verontreiniging de bacteriën doodt die voor de zuivering zorgen.
De gemeenten zijn verantwoordelijk voor bodem en bodemverontreiniging.
De waterschappen zijn verantwoordelijk voor het oppervlaktewater.
De burgemeester van betreffende gemeente is eindverantwoordelijke.
Isolatie bluswater:
In bebouwde kom wordt in eerste instantie het bluswater opgevangen in reserveruimte van het rioolstelsel.
Buiten bebouwde kom zal afvoerende sloot afgedamd worden en/of pomp van drukriolering uitgezet.
In geval van nood kan burgemeester verzoeken om het bluswater op te vangen bij rioolzuiveringsinstallatie. Het waterschap dient bezwaar te maken tegen opvang van bluswater, opdat verantwoordelijkheid bij gemeente blijft liggen.
Natuurbrand Beheersplan:
Als voorbeeld krijgen we uitleg over de brand die in 2020 in de Peel woedde. Het werd de grootste natuurbrand in Nederlandse geschiedenis.
Er stond een harde wind. De brand verspreidde zich over grote afstand via de wind en ondergronds als veenbrand via smeulende bodem. Het tastte 700-800 hectare natuurgebied aan, verspreid liggend over meerdere gemeentes in Brabant en Limburg.
De provincie Noord-Brabant heeft nadien onderzoek opgestart. Hoe in de toekomst zo’n grote natuurbrand aan te pakken? Gekeken werd naar technische aanpak, samenwerking en beheer en onderhoud.

Samenwerking nodig.

Gebruik maken van lokale kennis.

Natuurbrandpreventieteam oprichten.
Aanpassing inrichting Deurnese Peel:
–
Compartimentering gemaakt waarbinnen geprobeerd kan worden brandhaard te beperken.
–
Paden op afscheidende kades sterk en breed genoeg gemaakt om door brandweerwagens te bereiden. Met ruimte voor keermogelijkheden.
–
Putten binnen gebied aangelegd met gebiedseigen water om zeldzame gebiedsafhankelijke flora en fauna te beschermen.
Opmerking over veiligheidsregio: Gemeenten hebben hieraan afgelopen jaren structureel te weinig bijgedragen.
Pagina 2 van 3
PFAS (Per- en polyfluoralkylstoffen):
Een groep van duizenden door mens gemaakte stoffen die voor van alles gebruikt worden. Ze zijn onder andere vuil- en vet-afstotend. Echter ook ernstig giftig en niet of nauwelijks biologisch afbreekbaar.
Omdat het zo’n handige stoffen zijn, zijn ze inmiddels overal te vinden. In water, in de bodem en in de lucht. En daardoor ook in ons voedsel. Enige manier om deze stoffen onschadelijk te maken is door ze bij zeer hoge temperatuur, 1200 graden Celsius, te verbranden.
Een groep, perfluoroctaansulfonaat ofwel PFOS, is sinds 2008 verboden en is meegenomen in de huidige KRW-norm. (Europese Kaderrichtlijn Water die voorschrijft dat in 2027 het oppervlaktewater gezond schoon moet zijn.)
Begin dit jaar is voor meerdere varianten van PFAS-stoffen een maximale grenswaarde gesteld voor aanwezigheid in het oppervlaktewater. Dit wordt nu door alle waterschappen gemeten. En blijkt alom aanwezig te zijn. Ook in gebieden zonder herleidbare bronnen.
Bij waterschap Aa en Maas wordt het PFAS-gehalte in het water sinds 2020 op 3 locaties gecontroleerd. Overal wordt tot nu toe meer gemeten dan toelaatbaar. In de zomers meer dan in de winter, vermoedelijk doordat er dan minder water in sloten en beken staat. En er in de zomer extra water het gebied ingelaten wordt vanaf de Maas. Gezocht wordt ondertussen waar de grootste bronnen zijn van deze stoffen. In opdracht van de provincie zijn we op zoek naar de bedrijven die PFAS- en andere verontreinigende stoffen lozen.
Vanuit het oppervlaktewater zijn de PFAS-stoffen ook terecht gekomen in de bodems van sloten en beken. Bij baggeren van deze waterlopen moet de afgegraven grond afgevoerd worden. Bekende plekken zijn benedenstrooms van industriesteden Oss en Helmond en militair vliegveld Vreedepeel. In het effluent van de rioolzuiveringsinstallaties, is in het gezuiverde water meer PFAS te meten dan gewenst en vereist.
Vergunningverlening:
–
Custum Powders: Het (inmiddels gesloten) bedrijf uit Helmond wat onlangs weer in de publiciteit kwam, had in 1997 een vergunning gekregen voor het droogproces voor de productie van anti-aanbakpannen. In 2007 kwamen de eerste klachten van personeel. Weer 10 jaar later werd vanuit drinkwaterinlaat bij de Biesbosch een onderzoek gestart waar de PFAS-stoffen vandaan kwamen die in het Maaswater gemeten werden. Dat bleek via Aa en Dommel vanaf dit bedrijf te komen. Met DuPont en later Chemours uit Dordrecht als opdrachtgever.
–
Weert: Soms kan gemeente met bestaande regelgeving een lozingsvergunning niet weigeren, ondanks bezwaren van waterschap en omgeving.
Planning:
3 juli komt het streekpanel weer bijeen. Als thema zal dan aandacht worden besteed aan klimaat en droogte.
Grondwater: Het grondwaterniveau in de gebieden van waterschap Aa en Maas staat nog steeds laag voor de tijd van het jaar. Overal weliswaar boven streefpeil, maar zonder reservevoorraad die we de laatste jaren in de winterperiode op proberen te bouwen.
Veldbezoek natuurgebied ’t Gulden Land, Aarle-Rixtel
De gemeenten Helmond en Laarbeek hebben samen met provincie, waterschap en mensen uit de omgeving dit natte, gedeeltelijk verwilderde, gebied heringericht. Met als doelstelling klimaatbestendig inrichten van het gebied en herstel van de natuur in combinatie met recreatieve mogelijkheden.
Aa en Gulden Aa stromen weer meanderend door een gevarieerd ingericht gebied. Met leefruimte voor vele soorten dieren en planten. Terwijl een medewerker van het waterschap ons uitleg geeft zie ik vlak bij een kwikstaartje rondhippen. Tijdens de wandeling zien we meer vogels. Een nijlgans die een ooievaar verjaagd, puttertjes, en nog enkele soorten. In het gebied zijn veel vruchtdragende bomen aangeplant.
Pagina 3 van 3
Het watersysteem van Aa en zijbeken is bij Helmond vervlochten met de Zuid Willemsvaart. De rioolwaterzuiveringsinstallatie bij Aarle-Rixtel, die in dit gebied afwatert op de Aa, is momenteel gelukkig onze beste zuivering. En het afval van textieldrukkerij Vlisco, dat vroeger de Aa kleurde, is inmiddels weggespoeld.
Een kritische noot komt van Janet Renders over wat er verloren is gegaan: “Er was hier een elzenbroekbos met bijzondere soorten planten en dieren. Nu is het een soort recreatiegebied geworden.”