Uit recente berichtgeving blijkt opnieuw hoe kwetsbaar Valkenburg is voor wateroverlast. De regionale norm voor waterveiligheid is daar 1:25. Dat betekent dat het gebied slechts beschermd is tegen een gebeurtenis die statistisch eens in de 25 jaar voorkomt. Voor een bebouwd gebied in een smal dal met grote schadepotentie is dat een uitzonderlijk lage norm. Bron: NRC, 10 juli 2026
Deze norm is niet alleen laag, maar ook in strijd met de wettelijke taak van provincie en waterschap om veiligheid te garanderen. Op grond van de Grondwet, de Waterwet, het Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW 2003) en internationale verdragen mag normering niet zó laag worden vastgesteld dat feitelijke bescherming niet langer wordt gegarandeerd.
In 2003 namen Provinciale Staten de landelijke norm van 1:100 over uit het NBW 2003. Die norm gold dus formeel voor heel Limburg, inclusief het Heuvelland. Toch is deze norm in 2018–2019 verlaten zonder statenbesluit, op basis van advies van Waterschap Limburg en de provinciale nota van gedeputeerde Prevoo. Daarmee is een eerder democratisch vastgesteld veiligheidsniveau losgelaten zonder formele besluitvorming.
De nota Prevoo uit 2018 stelt dat een beschermingsniveau van 1:100 in het Heuvelland niet haalbaar zou zijn vanwege disproportionele kosten en landschappelijke impact. Tegelijkertijd erkent dezelfde nota dat eerdere berekeningen van het toenmalige waterschap Roer en Overmaas juist aantoonden dat 1:100 in grote delen van Zuid‑Limburg wél haalbaar en inpasbaar was.
AWP ziet hierin een vals beroep op klimaatverandering: de nieuwe klimaatinzichten zouden zó intensief zijn dat 1:100 niet meer realistisch zou zijn. Maar die redenering is omgekeerd. Juist bij intensievere neerslag hoort een hogere norm, niet een lagere. De normverlaging van 1:100 naar 1:25 is daarom niet logisch, niet onderbouwd en niet in lijn met de wettelijke taak om veiligheid te garanderen.
De nieuwste klimaatinzichten wijzen op intensievere neerslag, met grotere schade per gebeurtenis en een hogere frequentie. In het eigen afwegingskader van provincie en waterschap geldt dat maatregelen niet duurder mogen zijn dan de te voorkomen schade. Juist bij hogere schadeverwachting ligt een robuuster beschermingsniveau dan 1:25 voor de hand. Een lagere norm is daarmee niet consistent met deze redenering.
Het waterschap heeft hierin een eigen verantwoordelijkheid. In 2018 speelde DB‑lid Josette van Wersch (Waterbelang/CDA) een rol in het terzijde schuiven van de 1:100‑norm, zoals blijkt uit de provinciale nota en de parallelle notitie uit 2019. Parallel daaraan schreef zij in 2019 een notitie waarin dezelfde lijn werd doorgezet: de 1:100‑norm werd losgelaten en vervangen door een veel lagere norm, zonder dat er maatregelen waren genomen die deze verlaging rechtvaardigden.
AWP vindt dat dit handelen niet past bij behoorlijk bestuur. Een waterschap moet de veiligheid van inwoners centraal stellen, niet het verlagen van normen om kosten of bestuurlijke voorkeuren te ontzien.
Geulle staat niet op de kaart van het Geulstroomgebied, maar heeft eveneens een norm van 1:25. Bunde is na maatschappelijke druk enkele jaren geleden plotseling opgewaardeerd naar 1:100, zonder dat er maatregelen zijn genomen die deze hogere norm feitelijk waarmaken. Dit laat zien dat normering niet gebaseerd is op technische onderbouwing, maar op bestuurlijke afwegingen die niet transparant zijn.
De dijkgraaf heeft publiekelijk gesteld dat de lage norm in Valkenburg passend zou zijn omdat normen voor kleine zijrivieren anders zouden liggen. Dat is onjuist. De wettelijke taak van het waterschap is helder: bescherming bieden aan inwoners en hun eigendommen, ook in het Geuldal. AWP vindt dat het waterschap hierover verantwoording moet afleggen en duidelijk moet maken waarom de 1:100‑norm zonder statenbesluit is verlaten en vervangen door een veel lagere norm.
De normverlaging in het Geuldal heeft de veiligheid voor bewoners structureel ondermijnd. De 1:100‑norm is verlaten zonder statenbesluit, op basis van onjuiste argumentatie en zonder technische onderbouwing. Valkenburg, Geulle en andere plaatsen verdienen een beschermingsniveau dat past bij de risico’s en wettelijke verplichtingen.
AWP blijft zich inzetten voor herstel van de juiste normering, voor transparantie in besluitvorming en voor een waterschap dat zijn kerntaak serieus neemt: veiligheid garanderen.
Bronnen:
