Resolutie Maasconferentie Drinklable Rivers 29 mei 2026 Maastricht

Van zuiveren naar voorkomen: samen verantwoordelijk voor schone rivieren en beken

Overwegende dat:

• De toegang tot schoon en drinkbaar water essentieel is voor de volksgezondheid en ecosystemen,
• De doelstellingen van de Kaderrichtlijn Water (KRW) vereisen dat uiterlijk in 2027 alle waterlichamen een goede ecologische en chemische toestand bereiken en deze doelen in Nederland uit zicht raken,
• De waterkwaliteit van de Maas structureel onder druk staat door industriële lozingen, landbouw, stedelijk afvalwater en diffuse bronnen
• In Nederland en België onvoldoende inzicht bestaat in waar en door wie vervuiling plaatsvindt, en een gecoördineerde grensoverschrijdende aanpak ontbreekt, waardoor een effectieve bestrijding van de vervuiling niet tot stand komt
• Drinkwaterbedrijven steeds complexere en duurdere zuiveringstechnieken moeten inzetten om van vervuild oppervlaktewater drinkwater te maken, terwijl de kosten daarvan grotendeels door de samenleving worden gedragen
• Meer dan 7 miljoen mensen in Nederland en België afhankelijk zijn voor hun drinkwater van de Maas
• De Jeker en Geul in de Maas uitmonden en in de stroomgebieden van deze beken nog geen grensoverschrijdend stroomgebiedsplan operationeel is waarin de vervuiling aan de bron bestreden wordt, terwijl deze beken een hoog gehalte aan gifstoffen in  zich dragen
• Op de Maas-conferentie van Drinkable Rivers op 6 juni 2025 in Frankrijk een actieprogramma is gelanceerd van 18 concrete actiepunten waarvan het eerste actiepunt luidt GIFVRIJE RIVIER. In dit actiepunt staat:
  “De Maas bevindt zich, net als alle rivieren, op het laagste punt in het landschap. Dat betekent dat de waterkwaliteit van de rivier afhankelijk is van alles wat er in het stroomgebied gebeurt. Uiteraard moeten we ervoor zorgen dat er zo min mogelijk giftige stoffen direct in kanalen, sloten, beken en rivieren terechtkomen. Terwijl iedereen weet dat we vervuiling het beste bij de bron kunnen aanpakken, verstrekken overheden honderden vergunningen aan bedrijven om vervuild afvalwater te mogen lozen. Vaak is er van die lozingsvergunningen geen goed overzicht. Laten we daar verandering in brengen.”

Van oordeel dat: 

• Dit actiepunt de consequentie in zich draagt om te beginnen voor de Jeker en de Geul een plan van aanpak op te stellen om de vervuiling aan de bron in kaart te brengen teneinde de vervuiling aan de bron te doen stoppen
• Deze consequentie in de vorm van verplichting overigens ook voortvloeit uit meerdere EU richtlijnen, zoals die voor de stroomgebiedsplannen, de KRW en de Natuurherstelverordening

Roept de overheden in Nederland en België op van deze consequentie/verplichting samen serieus werk te maken en op zo kort mogelijke termijn tot een grensoverschrijdende gecoördineerde aanpak te komen voor de Jeker en de Geul waarmee:

• alle bronvervuilingen en – vervuilers in beide stroomgebieden in kaart worden gebracht
• beleid te ontwikkelen om de vervuilingen aan bron te doen stoppen, oa door in vergunningen aan huidige en toekomstige bronvervuilers de toepassing van de best beschikbare technieken te verplichten om gifstoffen in waterlozingen ongedaan te maken en/of uit te sluiten
• gifvrije landbouw krachtig te bevorderen en uitloging van gif in de beken te voorkomen
• andere schadelijke lozingen op de Jeker en Geul die niet aan vergunningen onderhevig zijn tegen te gaan en hierbij het voorzorgsprincipe als leidraad te hanteren: dat wil zeggen dat stoffen die schadelijk zijn voor de gezondheid of waarvan de risico’s voor mens en milieu onvoldoende duidelijk zijn, niet in het watersysteem terecht mogen komen.
• Het grensoverschrijdende plan voor de Jeker en Geul te benutten als pilot voor de Maas met daarin als eerste stap een  structureel beter inzicht in lozingen in de Maas op te bouwen met een publiek toegankelijk register waarin inzichtelijk is wie loost wat, waar en wanneer als een noodzakelijke voorwaarde voor een effectieve aanpak van de watervervuiling

Achtergrondsinformatie:

• https://english.rtvmaastricht.nl/news/article/maastricht-hosts-drinkable-meuse-international-conference
• https://elsloo.info/nieuws/nieuws-dossiers/4459-drinkwater-uit-de-maas-zorgwekkend
• Persbericht Levende Jeker
• Pleidooi plan ‘levende Jeker 2035’
• Dagblad de Limburger: De smerigste rivier van Nederland kabbelt dwars door Maastricht: ‘De rioollucht komt je tegemoet, de situatie is abominabel’
• Dagblad de Limburger: Zevenhonderd kilometer aan rotzooi en schandalen, dit krijgt onze Maas te verduren voordat die Limburg instroomt: ‘Het was een riool